Disosiyatif Kimlik Bozukluğu Nedir? Çoklu Kişilik Bozukluğu

Çoklu Kişilik Bozukluğu nedir?

Disosiyatif kimlik bozukluğu, disosiyatif bozukluklar grubunda yer alan oldukça tartışmalı ve karmaşık bir bozukluktur. Kimi psikolog ve psikiyatristler böyle bir bozukluğun aslında olmadığını, yaşanan durumların şizofreni ya da bipolar bozukluktan kaynaklı olabileceğini savunur. Yine de, DSM-5’te tanı kriterleri bulunmaktadır. 

Çoklu Kişilik Bozukluğu nedir?
Çoklu Kişilik Bozukluğu

Tanı Kriterleri

  • Kimliğin iki veya daha fazla kişilik durumları ile (alter) bozulması ya da alterlere sahip olmanın benlik kavramının süreğenliğinin, davranışların, duygududurumun, algıların, bilişlerin ve belleğin bozulması durumu. Bu bozulma kişinin kendisi tarafından ya da etrafındakiler tarafından fark edilebilir.
  • Normal unutkanlığın dışında, önemli kişisel bilgilerin unutulması ve olayların hatırlanmasında boşlukların olması.
  • Belirtilerin genel olarak kabul edilen kültürel ya da dini bir öğretinin parçası ya da madde kullanımı, tıbbi bozukluk gibi durumlarla açıklanamayacak olması.
  • Çocuklarda semptomların hayali oyun arkadaşlarına vs. atfedilmemesi. 
Çoklu Kişilik Bozukluğu nedir?
Çoklu Kişilik Bozukluğu

Nasıl?

Disosiyatif kişilik bozukluğuna sahip kişinin en az iki kişiliği bulunmaktadır. Bu kişilikler birbirinden habersiz olabilirler ve farklı zamanlarda belirmektedirler. Bir kişiliğin yaşadıklarını diğer kişilikler hatırlamayabilir, bu nedenle bellekte boşluklar oluşur. Her kişiliğin bambaşka özellikleri olabilir. Farklı alışkanlıklar, farklı davranış örüntüleri ve hatta farklı alerjilere bile sahip olabilirler. Kişiliklerin yaşları, konuşmaları, cinsiyetleri ve dış görünüşleri de farklı olabilir. Ev sahibi kişilik diğerlerinin seslerini sürekli “eko” gibi işitir ve genellikle depresif durumdadır. Diğer kişiliklerin ev sahibine karşı öfke duyması durumunda, intihar gibi durumlar görülebilmektedir. 

Ne zaman?

DKB genellikle çocuklukta başlar fakat yetişkinliğe kadar fark edilmez. Genellikle çocuklukta yaşanan travmalar yeni kişiliklerin oluşumunda büyük etkendir. Her travmada bir kişilik ortaya çıkabileceği gibi, kişilikler yaşanan travmaya göre özelliklerini alabilirler. Kişilikler genellikle bir müdahale olmadan beden sahibinden ayrılmazlar. 

Çoklu Kişilik Bozukluğu nedir?
Çoklu Kişilik Bozukluğu

Kimlerde Görülür?

DKB için herhangi genetik bir faktör görülmemekle birlikte, çocukluk dönemi yaşantısı hastalığın oluşumunda en büyük etken olarak bilinmektedir. Çocuklukta yaşanan cinsel istismar, öfke patlamaları, şiddet, sürekli devam eden tıbbi müdahaleler vs. kişilikleri oluşturabilir.

Tedavi

DKB’ye sahip kişiler, böyle bir hastalıktan ziyade, depresyon veya bellek boşlukları gibi eştanılar için başvurabilirler. Seanslar ilerledikçe genellikle farklı kişilikler terapist tarafından fark edilir ve bu şekilde tedavi belirlenir. Tedavi genellikle ağır, uzun süreli ve zorlu bir süreçtir. Tedavinin amacı, travma ile baş edebilmek için kişiliklerin bölünmesine gerek olmadığını ikna etmektir ve travmaları bastırma olmadan çözebilmektir. Alterlerin birleşmesi sonucu kişi DKB’den kurtulur. Bu birleşme hipnoz  gibi yöntemler ile gerçekleşebilmektedir. 

Çoklu kişilik bozukluğu, ilacın kesinlikle yanıt vermediği nadir hastalıklardandır. Tedavi yalnızca terapi ile gerçekleştirilmektedir. İlaçlar genellikle eş tanı için verilir. DKB’nin yarattığı depresyon, anksiyete gibi durumları ortadan kaldırmak için ilaçlar kullanılmaktadır.

Çoklu Kişilik Bozukluğu
Çoklu Kişilik Bozukluğu

Sonuç

Her ne kadar tartışmalı bir hastalık da olsa DKB, toplumda %2 civarında görülmektedir. Bazı kültür ve toplumlarda “içine cin/şeytan girmesi” gibi tarif edilir ve buna yönelik geleneksel yöntemler kullanılır. Ayrıca hastalığın ilgi çekici olması da birçok filme ve kitaba konu olmasını sağlamıştır. Hastalığı merak edenler ve psikolojik açıdan incelemek isteyenler için: Sybil adlı kitap ve filmi önerilmektedir.

Bir cevap yazın